|
مجمع نيقية الثاني (المسكوني السابع):
24 أيلول – 23 تشرين الأول 787
600- 603-
الجلسة السابعة، في 13 تشرين الأوّل 787
تحديدات في شأن الإيقونات المقدّسة
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
600-
إننا ونحن
سائرون على الطريق الملكية، ومعتمدون على التعليم الإلهيّ الملهم
لآبائنا القديسين، ولتقليد الكنيسة الكاثوليكية، الذي نعلم أنه من
الروح القدس الساكن فيها. نقرّر هذا بكل ما أمكن من الدقة والصحّة: كما
هو الأمر بالنسبة إلى تمثيل الصليب الثمين والمحيي، فلتوضع الأيقونات
المكرّمة والمقدّسة، المصنوعة من فسيفساء أو من مادة أخرى لائقة، في
كنائس الله المقدّسة، على الأشياء والألبسة المكرّسة، على الجدران
والألواح، في المنازل وعلى الطرقات: أيقونة ربّنا وإلهنا ومخلّصنا يسوع
المسيح. وأيقونة سيّدتنا المنزهة عن الدنس والدة الله القديمة،
وأيقونات الملائكة الجديرين بالإحترام، وجميع القدّيسين والأبرار.
|
600 302 (definitio)
... Regiae quasi continuati semitae, sequentesque divinitus
inspiratum sanctorum Patrum nostrorum magisterium, et catholicae
traditionem Ecclesiae (nam Spiritus Sancti hanc esse novimus,
qui nimirum in ipsa inhabitat), definimus in omni certitudine ac
diligentia, sicut figuram pretiosae ac vivificae crucis, ita
venerabiles ac sanctas imagines proponendas tam quae de
coloribus et tessellis, quam quae ex alia materia congruenter in
sanctis Dei ecclesiis, et sacris vasis et vestibus, et in
parietibus ac tabulis, domibus et viis: tam videlicet imaginem
Domini Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, quam intemeratae
Dominae nostrae sanctae Dei genitricis, honrobiliumque
Angelorum, et omnium Sanctorum simul et almorum virorum. |
|
601-
إذ كلّما
رأيناهم ممثَّلين في الأيقونة، وحدَّقنا في أيقوناتهم، حملنا ذلك على
أن نتذكّر ونحبّ النماذج الأصلية، وأن نقدّم التحيّات والإكرام، لا
العبادة الحقيقية الخاصة بإيماننا، التي تليق بالطبيعة الإلهية وحدها.
ولكن كما يجري بالنسبة إلى تمثيل الصليب المجيد المحيي، والأناجيل
المقدّسة، وكلّ الأشياء الأخرى المكرّسة. ويُكرّمون بالتبخير وإضاءة
الأنوار على عادة تقوى الأقدمين، إذ "إن الإكرام الذي تُكرّم به
الأيقونة يعود إلى النموذج الأصليّ".
|
601 302 Quanto enim
frequentius per imaginalem formationem videntur, tanto, qui has
contemplantur, alacrius eriguntur ad primitivorum earum memoriam
et desiderium, ad osculum et ad honorariam his adorationem
tribuendam, non tamen ad veram latriam, quae secundum fidem est
quaeque solam divinam naturam decet, impartiendam: ita ut istis,
sicuti figurae pretiosae ac vivificae crucis, et sanctis
evangeliis, et reliquis sacris monumentis, incensorum et luminum
oblatio ad harum honorem efficiendum exhibeatur, quemadmodum et
antiquis piae consuetudinis erat.
Imaginis enim honor
ad primitivum transit: et qui adorat imaginem, adorat in ea
depicti subsistentiam. |
|
602-
وهكذا
يُثّبت تعليم الآباء القديسين، وتقليد الكنيسة الكاثوليكية، تلك التي
تقبّلت الأناجيل من طرف الأرض إلى طرفها. هكذا نتمسّك ببولس الذي كان
يتكلّم في المسيح (ر 2 كور 2 : 17) وبكلّ جماعة الرسل الإلهية،
وبآبائنا القدّيسين، متمسّكين بثبات بالتقاليد التي تسلّمناها (ر 2 ني
2 : 15). هكذا نرنّم نبوياً بأناشيد لكنيسة الانتصار: "ترنمّي يا ابنة
صهيون، افرحي وتهللّي بكل قلبك يا ابنة أورشليم. فقد ألغى الرب قضاءك
وأقصى عدوّك. في وسطك الربّ إلهك، فلا ترين شرّاً من بعد" (صف 3 : 42
السبعينية) والسلام يجلّ عليك إلى الأبد.
|
602 303 (probatio)
Sic enim robur obtinet sanctorum Patrum nostrorum doctrina, id
est, traditio sanctae catholicae Ecclesiae, quae a finibus usque
ad fines terrae suscepit evangelium. Sic Paulum, qui in Christo
locutus est (cf Cor2 2.17), et omnem divinum apostolicum coetum
et paternam sanctitatem exsequimur tenentes traditiones (Thess2
2.14), quas accepimus. Sic triumphales Ecclesiae prophetice
canimus hymnos: Gaude satis, filia Sion, praedica, filia
Jerusalem:
jucundare et laetare ex toto corde tuo. Abstulit Dominus a te
injustitias adversantium tibi: redemit te de manu inimicorum
tuorum.
Dominus
rex in medio tui: non videbis mala ultra (Soph 3.14s: Sptg) et
pax in te in tempus aeternum. |
|
603-
إنّ الذين
يتجرّأون على أن يفكّروا أو يعلّموا بخلاف ذلك، أو أن يزدروا تقاليد
الكنيسة، جرياً على منهاج الهراطقة الملاعين، أو أن ينبذوا أحد الأشياء
المكرّسة المقدّمة للكنيسة، من أناجيل، وتمثيل للصليب، ولوحةٍ أو ذخائر
مقدّسة لشهيد، أو أن يتخيّلوا أساليب ملتوية وخادعة ليهدموا بعض ما في
تقاليد الكنيسة الكاثوليكية الشرعية، أو أيضاً لكي تُباح الأشياء
المكرّسة أو الأديار المقدّسة لاستعمال غريب، هؤلاء جميعاً، إذا كانوا
أساقفة أو من الإكليروس فنأمر بحطّهم، وبإقصائهم إذا كانوا رهباناً أو
علمانيين.
|
603 304 (Sanctio) Eos
ergo, qui audent aliter sapere aut docere aut secundum scelestos
haereticos ecclesiasticas traditiones spernere et novitatem
quamlibet excogitare, vel proicere aliquid ex his, quae sutn
Ecclesiae deputata, sive evangelium, sive figuram crucis, sive
imaginalem picturam, sive sanctas reliquias martyris; aut
excogitare prave aut astute ad subvertendum quidquam ex
legitimis traditionibus Ecclesiae catholicae; vel etiam quasi
communibus uti sacris vasis aut venerabilibus monasteriis: si
quidem episcopi aut clerici fuerint, deponi praecipimus;
monachos autem vel laicos a communione segregari. |
604- 609-
الجلسة الثامنة، في 23 تشرين الأول 787
الانتخاب للخدم المقدّسة
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
604-
كل اختيار
لأسقف أو لكاهن أو لشمّاس إنجيليّ يتمّ عن يد الأمراء يبقى باطلاً،
بحسب القانون (قانون الرسل، 30) القائل: إذا لجأ أسقفٌ إلى أمراء
زمنيين ليستولي عن يدهم على كنيسة، فليُحطّ، وليُحرم جميع من يشاركونه.
لأن من يُرفع إلى الأسقفية يجب أن يختاره الأساقفة، كما قضى الآباء
القدّيسون المجتمعون في نيقية، في القانون (القانون 4) القائل: الأنسب
أن يُقام الأسقف عن يد جميع أساقفة الإقليم، وإذا تبين أن الأمر صعب،
إمّا لضرورة ملحّة، وإمّا لطول الطريق، وجب أن يجتمع ثلاثة أساقفة في
نفس المكان – ويقترع الغائبون مُبدين موافقتهم كتابة – ويتمّموا
الرسامة. والسلطة الكاملة على ما يجري هي في كل إقليم للمتروبوليت.
|
604 305
Can. 3. Omnis electio a
principibus facta episcopi aut presbyteri aut diaconi irrita
maneat secundum regulam (Can. apost. 30), quae dicit: Si quis
episcopus saecularibus potestatibus usus, ecclesiam per ipsos
obtineat, deponatur, et segregentur omnes, qui illi communicant.
Oportet enim, ut, qui provehendus est in episcopum, ab episcopis
eligatur, quemadmodum a sanctis Patribus, qui apud Nicaeam
convenerunt, in regula (Can. Nicaen. 4) definitum est, quae
dicit: Episcopum convenit maxime quidem ab omnibus qui sunt in
provincia, episcopis ordinari. Si autem hoc difficile fuerit aut
propter instantem necessitatem aut propter itineris
longitudinem, tribus tamen omnimodis in idipsum convenientibus,
et aliis per litteras consentientibus, tunc consecratio fiat.
Firmitas autem eorum, quae geruntur, per unamquamque provinciam
metropolitano tribuatur antistiti. |
عن الأيقونات، وناسوت المسيح، وتقليد الكنيسة
610- 611-
رسالة
"Sit amen
licet"
إلى أساقفة إسبانيا، بين سنتي 793 و 794
هرطقة التبنّي
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
610- إن ما
يُعطى من تبرير لهراطقة تبنّي يسوع المسيح، ابن الله، يجب أن يُنبذ،
كأمور أخرى، لأنه يستند إلى براهين خاطئة. ويُمكن أن يُقرأ فيه
زؤان كلام الهراطقة، بقلم مضطّرب. فالكنيسة الكاثوليكية لم تؤمن
بهذا قط، ولم تعلّمه، ولم توافق قط من آمنوا به خطأ. |
610 309 Materia autem
causalis perfidiae inter cetera reicienda de adoptione Jesu
Christi Fili Dei secundum carnem falsis argumentationibus
digesta, pefidorum verborum ibi stramina incomposito calamo
legebantur.
Hoc catholica Ecclesia nunquam credidit, numquam docuit, numquam
male credentibus assensum praebuit. ... |
|
611- فهو نفسه
(المسيح) قد علم عن ذاته ابن من هو، عندما أعلن للناس اسم أبيه.
فقد قال: "لقد أعلنت اسمك للناس الذين أعطيتهم لي من العالم" (يو
17 : 6). لقد أظهر للناس عندئذٍ اسم أبيه، عندما عرّف نفسه بأنه
ابنٌ حقيقيّ وليس مزعوماً، خاصٌ، وليس بالتبنيّ. ولكن يجب ملاحظة
القول: "الناس الذين أعطيتهم لي". فليس من هؤلاء به ابناً بالتبنّي،
وليس ابنه الخاص، كما لو أنه كان في حين ما غريباً عن الآب، أو
بعيداً عنه، عندما أتّخذ الجسد، فيما كانت مشيئة الآب والابن واحدة،
أن يصير الكلمة جسداً، كما كتب: "لأعمل بمشيئتك يا الله، إني في
هذا راغب" (مز 40 : 9). |
611 309 Ipse enim (Christus)
de se innotuit, cujus filius esset, cum Patris nomen se asserit
hominibus adnuntiasse.
Ait enim:
"Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo"
(Jo 17.6). Nomen paternum tunc manifestavit hominibus, cum se
Patris Filium verum et non putativum, proprium innotuit et non
adoptivum. Sed notandum quod dicitur: "hominibus, quos dedisti
mihi". Non enim isti ex illis hominibus, quos ei Pater dederat
et immo quos ille cum Patre ante mundi constitutionem elegerat,
qui eum adoptivum et non proprium Filium confitentur, quasi
alienus aliquando a Patre fuerit aut per carnis extraneus ab eo
factus esset adsumptionem, cum, ut Verbum caro fieret, una
exstiterit Patris Filiique voluntas, sicut scriptum est: "Ut
facerem voluntatem tuam; Deus meus, volui" (Ps 39.9).
|
|
لذلك يقول في
مكان آخر: "إني صاعد إلى أبي وأبيكم" (يو 20 : 17). فهو يقول بكلام
دقيق أب- "ي" وأبي-"كم"، أي أبيه لا بالنعمة ولكن بالطبيعة، ولكنّه
أبونا بالنعمة والتبنّي. وعلاوة على ذلك، ليس من وقتٍ لم يكن فيه
الابن، لأنه ليس من وقت لم يكن فيه الآب. فهو يدعوه دوماً في كل
مكان صراحة أباه، قال: "إن أبي يعمل إلى الآن وأنا أعمل" (يو 5 :
17). وأيضاً: "يا أبتاه، مجّد ابنك لكي يمجّدك ابنك" (يو 17 : 1).
وأيضاً: "إن ما أعطاني أبي هو أعظم من كلّ شيء" (يو 10 : 29). |
Hinc
alias dicit: "Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum" (Jo
20.17). Distincte enim dixit "meum" et "vestrum", ejus videlicet
non per gratiam, sed per naturam, noster vero per gratiam
adoptionis. Porro numquam non fuit Filius, quia numquam non fuit
Pater.
Semper eum et ubique distincte Patrem appellat. "Pater" inquit "meus
usque modo operatur, et ego operor" (Jo 5.17), et rursus: "Pater,
clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te" (Jo 17.1),
et: "Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est" (Jo 10.29). |
|
ولكن إذا
فكّروا، وهم يتملّصون بالحيلة، أن كل ما أوردناه يجب أن يُرجع إلى
لاهوت ابن الله فقط، فليقولوا أين قال قط بعاطفة مشتركة معنا: "أبانا".
هو يقول: "إن أباكم يعلم بما تحتاجون إليه: (متى 6 : 8). فهو لا
يقول أبا "نا" كما لو أنّه مُتبنَّى معنا بالنعمة. وفي مكان آخر: "كونوا
إذن كاملين كما أن أباكم السماويّ هو كامل" (متى 5 : 48). فلماذا
لم يقل أبا"نا:؟ لأن هناك اختلافاً في أبوّته لنا وأبوّته له، من
هنا قوله أيضاً: "إذا كنتم مع ما أنتم عليه من الشر، تعرفون أن
تمنحوا العطايا الصالحة لأولادكم، فكم بالأحرى أبوكم السماويّ يمنح
الروح القدس لمن يسأله؟" (لو 11 : 13)، إلخ. ومن هنا قول بولس
الإناء المصطفى: "الله لم يُشفق على ابنه الخاص، بل أسلمه عنّا
جميعاً" (رو 8 : 32). ونحن نعلم أنه لم يُسلم بحسب اللاهوت، بل
بكونه إنساناً حقيقياً. |
Quodsi
secundum eorum callidam tergiversationem cuncta, quae protulimus,
ad divinitatem tantummodo Filii Dei referenda opinantur, dicant,
ubi umquam communi affectu dixerit nobiscum "Pater noster".
"Scit enim", inquit "Pater vester, quid vobis opus est" (Mt
6.8). Non ait "noster", quasi nobiscum adoptatus per gratiam. Et
alibi "Estote ergo et vos perfecti, sicut et Pater vester
caelestis perfectus est" (Mt 5.48). Cur non dixit "noster"? Quia
aliter noster et aliter suus. Hinc rursus ait: "Si vos, cum
sitis mali, nostis bona dare filiis vestris, quanto magis Pater
vester de caelo dabit spiritum bonum petentibus se?" (Lc 11.13)
et cetera. hinc Paulus, vas electionis, ait: "Proprio Filio suo
non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum" (Rom
8.32). Scimus enim, quia non est traditus secundum divinitatem,
sed secundum id quod homo verus erat. |
612- 615-
مجمع فرنكفورت (ماين) نحو شهر حزيران 794
بحضور ممثّلين للكرسيّ الرسولي برومة حكم في هذا المجمع على تعليم
القائلين بالتبنيّ. وكانت قد سبقت ذلك رسالةٌ تحبّذ التبنّي، من أساقفة
إسبانيا وفليسيا إلى أساقفة فرنسا. ومؤلّف هذه الرسالة كان إليفاندوس
أسقف طليطة، وضعها سنة 792/ 793. ثم إنّ مجمع فرنكفورت تعرَّض بالتنفيذ
لمقرّرات مجمع نيقية الثاني في تكريم الأيقونات، وذلك اعتماداً على
ترجمة لاتينية خاطئة لنصّ مجمع نيقية.
أ-
رسالة مجمعية من أساقفة مملكة الفرنجة إلى أساقفة إسبانيا
تفنيد القول بالتبنّي
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
612- ... لقد
وجدنا مكتوباً في مطلع رسالتكم أنّكم تقولون: "نعترف ونؤمن بأن
الله، ابن الله، قد ولد من الآب قبل كل الدهور وبلا بداية، وأنه
واحدٌ معه بالأزلية والجوهر، لا بالتبنيّ بل بالنوع. وقرئ أيضاً
بعد ذلك بقليل، في الموضع نفسه: "نعترف ونؤمن بأنه إذ ولد من امرأة،
وولد تحت الناموس (ر. غلا 4:4) فليس هو ابناً لله بالنوع ولكن
بالتبنيّ، وليس بالطبيعة ولكن بالنعمة". هذه هي الحيّة التي تختبئ
بين أشجار الفردوس المُثمرة، حتى تخدع جميع القليلي الفطنة... |
612 311 ... Invenimus
enim in libelli vestri principio scriptum, quod posuistis vos:
"Confitemur et credimus Deum Dei Filium ante omnia tempora sine
initio ex Patre genitum, coaeternum et consubstantialem, non
adoptione, sed genere". Item post pauca eodem loco legebatur:
"Confitemur et credimus eum factum ex muliere, factum sub lege
(cf Gal 4.4), non genere esse Filium Dei, sed adoptione, non
natura, sed gratia". Ecce serpens inter pomifera paradisi
latitans ligna, ut incautos quosque decipiat... |
|
613- كذلك ما
أضفتموه لاحقاً لم نجده وارداً في إعلان إيمان قانون نيقية: "في
المسيح طبيعتان وثلاثة جواهر" (ر. 651)، و"إنسان مؤلّه" و"إلهٌ
مؤنَّس". ما هي طبيعة الإنسان غير النفس والجسد؟ وما هو الفرق بين
"الطبيعة" و"الجوهر"، حتى يصير لزاماً الكلام على ثلاثة جواهر، لا
أن يُعترف، بطريقة أبسط، وعلى حدّ قول الآباء القدّيسين، بأن ربّنا
يسوع المسيح هو إلهٌ حقيقيّ وإنسانٌ حقيقيّ في أقنوم واحد؟ ولكن
أقنوم الابن قد بقي في الثالوث المقدّس. واتحدت بهذا الأقنوم
الطبيعة البشرية، بحيث لا يوجد سوى أقنوم واحد، إلهٍ وإنسانٍ، لا
إنسانٌ مؤلَّه وإلهٌ مؤنَّس، وإنما إلهٌ إنسانٌ، وإنسانٌ إلهٌ:
بسبب وحدة الأقنوم، ابن الله واحد، وهو ذاته ابن للبشر، إلهٌ كامل
وإنسانٌ كامل. |
613 312 Quod etiam et
in sequentibus adjunxistis, in professione Nicaeni symboli non
invenimus dictum, in Christo duas naturas et tres substantias (cf
DS 567), et "homo deificus et Deus humanatus". Quid est natura
hominis, nisi anima et corpus? vel quid est inter naturam et
substantiam, ut tres substantias necesse sit nobis dicere, et
non magis simpliciter, sicut sancti Patres dixerunt, confiteri
Dominum nostrum Jesum Christum DEum verum et verum homnem in una
persona? Mansit vero persona Filii in sancta Trinitate, cui
persoane humana accessit natura, ut esset una persona, Deus et
homo, non homo deificus et humanatus Deus, sed Deus homo et homo
Deus: propter unitatem personae unus Dei Filius, et idem hominis
Filius, perfectus Deus, perfectus homo. |
|
الإنسان لا
يكون كاملاً إلاّ بالجسد والنفس... ونحن أيضاً، لا ننكر أن هذه
الثلاثة موجودة أيضاً في المسيح حقاً، أي اللاهوت والنفس والجسد.
ولكن بما أنه يُدعى حقاً إلهاً وإنساناً، ففي اسم "الله" إشارةٌ
إلى كلّ ما هو من الله، وفي "اسم الإنسان" مفهومٌ لكل ما هو
الإنسان. لذلك يكفي الاعتراف فيه بوجود الاثنين جوهر اللاهوت
الكامل، وجوهر الناسوت الكامل... وقد درجت الكنيسة على عادة تسمية
جوهرين في المسيح، أي جوهر الله وجوهر الإنسان... |
Perfectus
homo non est nisi anima et corpore... , nec negamus et nos,
Christo haec tria veraciter inesse, divinitatem scilicet, animam
et corpus. Sed quia vere Deus et homo dicitur, in Dei nomine
totum quod Dei est designatur, in hominis vero totum quicquid
hominis intelligitur. Ideo sufficit, in eo unam perfectam
divinitatis et alteram perfectam humanitatis confiteri
substantiam. ... Consuetudo ecclesiastica solet in Christo duas
substantias nominare, Dei videlicet et hominis. ... |
|
614- فإذا كان
إلهاً حقيقياً، فكيف يمكن أن يكون الذي ولد من العذراء ابناً
بالتبنّي أو عبداً؟ إنكم لن تتجرّأوا أبداً على الاعتراف بالله
كأنه عبدٌ أو ابنٌ بالتبنيّ. حتى وإن دعاه النبيّ عبداً، فليس ذلك
بسبب حالة العبودية، وإنّما بسبب طاعة التواضع التي صار بها،
بالنسبة إلى الآب، "طائعاً حتى الموت" (متى 2 : 8). |
614 313 Si ergo Deus
verus est, qui de Virgine natus est, quomodo tunc potest
adoptivus esse vel servus? Deum enim nequaquam audetis confiteri
servum vel adoptivum: et si eum propheta servum nominasset, non
tamen ex condicione servitutis, sed ex humilitatis obedientia,
qua factus est Patri "oboediens usque ad mortem" (Phil 2.8). |
ب-
مرسوم المجمع
الحكم على أصحاب التبنّي
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
615-
ق. (1) في مطلع الفصول بدأنا بما
للأسقف إليفاندوس الطليطلي، وفيلكس الأورجيلي، وأتباعهما، من هرطقة
تتّسم بالنفاق والتجديف، إذ كانوا يقولون خطأ عن ابن الله بالتبنّي:
وهذا ما ناقضه بصوت واحد ونبذه الآباء القديسون المذكورون آنفاً،
وحكموا بوجوب استئصال هذه الهرطقة تماماً من الكنيسة المقدّسة. |
615 314
Can.1. ... In primordio
capitulorum exortum est de impia ac nefanda haeresi Eliphandi,
Toletanae sedis episcopi, et Felicis, Orgellitanae, eorumque
sequacibus, qui lmale sentientes in Dei Filio asserebant
adoptionem: quam omnes qui supra sanctissimi Patres et
respuentes una voce contradixerunt atque hanc haeresim funditus
a sancta Ecclesia eradicandam statuerunt. |
|