|
المجمع الفاتيكاني الأوّل ( المسكوني العشرون )،
من 8 كانون الأوّل إلى 20 تشرين الأوّل 1870
3000 - 3045 –
الجلسة الثالثة، 24 نيسان 1870: الدستور
العقائدي "dei filius" في الإيمان الكاثوليكيّ
تمهيد
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
3000 - ...
ولكننا الآن، في حين يجتمع معنا أساقفة العالم أجمع ملتئمين بسلطاننا
في الروح القدس، في هذا المجمع المسكونيّ المقدّس، ونحن مستندون إلى
كلام اللّه المكتوب والمنقول إلينا بالتقليد، كما تسلمناه من الكنيسة
الكاثوليكيّة محفوظاً بقداسة ومعروضاً بأمانة، قد عزمنا، من على منبر
بطرس هذا، على أن نعترف ونصرح في وجه الجميع بعقيدة المسيح الخلاصيّة
نابذين ودائنين، باسم السلطان الذي أودعنا اللّه إياه، الأضاليل
المضادة. |
3000 1781 ... Nunc
autem, sedentibus Nobiscum et judicantibus universi orbis
episcopis, in hanc oecumenicam Synodum auctoritate Nostra in
Spiritu Sancto congregatis, innixi Dei Verbo scripto et tradito,
prout ab Ecclesia catholica sancte custoditum et genuine
expositum accepimus, ex hac Petri cathedra in conspectu omnium
salutarem Christi doctrinam profiteri et declarare constituimus,
adversis erroribus potestate Nobis a Deo tradita proscriptis
atque damnatis. |
الفصل 1: اللّه الخالق كل شيء
(3001: اللّه الواحد الكامل،
المتميز من العالم. - 3002: فعل
الخلق: كماله، غايته ومفعوله. - 3003:
العناية الإلهيّة).
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
3001- إن
الكنيسة المقدّسة الكاثوليكيّة الرسوليّة تؤمن وتعترف بأن الّه واحد
حقيقي حيّ، خالق وربّ للسماء والأرض، قادر، أزلي، غير محدود، ولا يمكن
إدراكه، ليس له نهاية في العقل والإرادة وفي كل كمال. وبما أنه جوهر
روحي واحد فريد كليّ البساطة وغير متحول، فلا بدّ من أن يقال عنه إنه
متميز من العالم في الحقيقة والجوهر، وإنه كليّ السعادة في ذاته وبذاته،
وإنه أسمى بما يفوق الوصف من كل ما عداه مما هو كائن أو يمكن أن يتصوّر
( ق1-4). |
3001 1782 Sancta
catholica apostolica Romana ecclesia credit et confitetur, unum
esse Deum verum et vivum, creatorem ac Dominum caeli et terrae,
omnipotentem, aeternum, immensum, incomprehensibilem, intellectu
ac voluntate omnique perfectione infinitum; qui cum sit una
singularis, simplex omnino et incommutabilis substantia
spiritualis, praedicandus est re et essentia a mundo distinctus,
in se et ex se beatissimus, et super omnia, quae praeter ipsum
sunt et concipi possunt, ineffabiliter excelsus (can. 1-4). |
|
3002- إن هذا
الإله الحقيقيّ وحده، بصلاحه "وبقوته الكلية الاقتدار" وليس لزيادة
سعادته أو الحصول على ملء كماله، ولكن لإظهاره بالخيرات التي يمنحها
لخلائقه، وبمشورة كلية الحرية، "قد خلق معاً، منذ بدء الزمان، من العدم،
كلا من الخلائق الروحية والجسدية، أي الملائكية والعالمية، وبعدها
الخليقة البشرية الجامعة بينهما المركبة من روح وجسد (المجمع اللاتراني
الرابع: الرقم 800، فيما بعد ق2 و5). |
3002 1783 Hic solus
verus Deus bonitate sua et "omnipotenti virtute" non ad augendam
suam beatitudinem nec ad acquirendam, sed ad manifestandam
perfectionem suam per bona, quae creaturis impertitur, liberrimo
consilio "simul ab initio temporis utramque de nihilo condidit
creaturam, spiritualem et corporalem, angelicam videlicet et
mundanam, ac deinde humanam quasi communem ex spiritu et corpore
constitutam (Conc. Lateran. IV: cf D.800; infra can. 2 et 5). |
|
3003- إن
اللّه يحفظ ويسوس بعنايته جميع ما خلقه "بالغاً من غاية إلى غاية
بالقوّة ومدبراً كل شيء بالرفق" (حك 8 : 1). إذ "كل شيء عار مكشوف
لعينيه" (عب 4 : 13) وكذلك ما سيصدر عن فعل الخلائق الحرّ. |
3003 1784 Universa
vero, quae condidit, Deus providentia sua tuetur atque gubernat,
'attingens a fine usque ad finem fortiter et disponens omnia
suaviter' (cf. Sap 8, 1).'Omnia enim nuda et aperta sunt oculis
eius' (Hebr 4, 13), ea etiam, quae libera creaturarum actione
futura sunt. |
الفصل 2: الوحي
(3004: واقع الوحي الفائق الطبيعة.
- 3005: ضرورته. -
3006: مصادره. -
3007: تأويله: الكنيسة).
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص اللاتيني |
|
3004- إن
الكنيسة المقدسة ذاتها، أمنا، تعتقد وتعلم أن اللّه، مبدأ وغاية كل شيء،
يمكن أن يُعرَف معرفة أكيدة بنور العقل البشريّ الطبيعيّ من المخلوقات،
لأن "صفاته غير المنظورة... تبصر منذ خلق العالم، مدركة بمبروءاته" (رو
1 : 20).غير أن حكمته وصلاحه قد ارتضيا بأن يظهر للجنس البشريّ، نفسه
وأحكام إرادته الأزلية، بطريقة أخرى هي فائقة الطبيعة: " إن اللّه، بعد
إذ كلم الآباء قديماً بالأنبياء، مراراً عديدة وبشتى الطرق، كلمنا نحن،
في هذه الأيام الأخيرة، بالابن" (عب 1 : 1 ، ق1). |
3004 1785 Eadem
sancta mater Ecclesia tenet et docet, Deum, rerum omnium
principium et finem, naturali humanae rationis lumine e rebus
creatis certo cognosci posse; 'invisibilia enim ipsius, a
creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta,
conspiciuntur' (Rom 1, 20): attamen placuisse eius sapientiae et
bonitati, alia eaque supernaturali via se ipsum ac aeterna
voluntatis suae decreta humano generi revelare, dicente
Apostolo: 'Multifariam multisque modis olim Deus loquens
patribus in Prophetis novissime diebus istis locutus est nobis
in Filio' (Hebr 1, 1 s; can. 1). |
|
3005- فبفضل
هذا الوحي الإلهيّ، يستطيع الجميع في حالة الجنس البشريّ الراهنة، أن
يعرفوا بسهولة، وبيقين ثابت لا يشوبه ضلال، ما ليس ممتنعاً بحدّ ذاته
على العقل البشريّ، في الأمور الإلهيّة. وإنما لأن اللّه، بصلاحه غير
محدود، قد أعدّ الإنسان لغاية تفوق الطبيعة، أي المشاركة في الخيرات
الإلهيّة التي تفوق كليّاً ما يمكن العقل البشريّ إدراكه. إذ "إن ما لم
تره عين، ولا سمعت به أذن، ولا خطر على قلب بشر، ما أعده اللّه للذين
يحبونه (1كو 2 :9؛ ق2 و3). |
3005 1786 Huic
divinae revelationi tribuendum quidem est, ut ea, quae in rebus
divinis humanae rationi per se impervia non sunt, in praesenti
quoque generis humani condicione ab omnibus expedite, firma
certitudine et nullo admixto errore cognosci possint. Non hac
tamen de causa revelatio absolute necessaria dicenda est, sed
quia Deus ex infinita bonitate sua ordinavit hominem ad finem
supernaturalem, ad participanda scilicet bona divina, quae
humanae mentis intelligentiam omnino superant; siquidem 'oculus
non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae
praeparavit Deus iis, qui diligunt illum' (l Cor 2, 9; can. 2 et
3). |
|
3006- إن هذا
الوحي الفائق الطبيعة تحويه، بحسب إيمان الكنيسة الجامعة، الذي أعلنه
المجمع التريدنتيني المقدّس، "الأسفار المكتوبة، والتقاليد غير
المكتوبة، التي تقبلها الرسل من فم المسيح نفسه، أو نقلها الرسل أنفسهم،
كما من يد إلى يد، بفعل الروح القدس، فوصلت إلينا" (رقم 1501). وأسفار
العهدين القديم والجديد هذه، كما عددت في مرسوم ذلك المجمع، وكما توجد
في الطبعة المنتشرة اللاتينية القديمة (فولغاتا)، يجب تقبله مقدّسة
وقانونية بكاملها وبكل أجزائها. والكنيسة تعدها كذلك لا لأنها صنعت
بعمل الإنسان وحده ثم ثبتتها هي بسلطتها، ولا لأنها تحوي الوحي بدون
ضلال فقط، وإنما لأنها كتبت بإلهام الروح القدس، ولأن واضعها هو اللّه
ونقلت هكذا إلى الكنيسة (ق4). |
3006 1787 Haec porro
supernaturalis revelatio, secundum universalis Ecclesiae fidem a
sancta Tridentina Synodo declaratam continetur "in libris
scriptis et sine scripto traditionibus, quae ipsius Christi ore
ab Apostolis acceptae, aut (ab) ipsis Apostolis Spiritu Sancto
dictante quasi per manus traditae, ad nos usque pervenerunt" (cf
D.783). Qui quidem veteris et Novi testamenti libri integri cum
omnibus suis partibus, prout in ejusdem Concilii decreto
recensentur, et in veteri Vulgata latina editione habentur, pro
sacris et canonicis suscipiendi sunt. Eos vero Ecclesia pro
sacris et canonicis habet, non ideo, quod sola humana industria
concinnati, sua deinde auctoritate sint approbati; nec ideo
dumtaxta, quod revelationem sine errore contineant; sed
propterea, quod Spiritu Sancto inspirante conscripti Deum habent
auctorem, atque uti tales ipsi Ecclesiae traditi sunt (can.4). |
|
3007- وبما أن
البعض عرضوا على وجه سيء المرسوم الذي أصدره المجمع التريدنتيني
المقدّس، عن تفسير الكتاب المقدّس لإصلاح العقول الوقحة، فإننا نعلن،
ونحن نجدّد هذا المرسوم، أن نيته هي، في مواضيع الإيمان والأخلاق
المتعلّقة بتكوين العقيدة الإلهيّة، وجوب اعتماد المعنى الذي اعتمدته
وتعتمده لأمّنا الكنيسة المقدّسة كمعنى صحيح، إذ الحكم لها في المعنى
والتفسير الصحيح للأسفار المقدّسة. ولذلك يحل لأحد تفسير هذا الكتاب
المقدّس خلافاً لذلك المعنى، أو خلافاً لرضى الآباء الإجماعيّ. |
3007 1788 Quoniam
vero, quae sancta Tridentina Synodus de interpretatione divinae
Scripturae ad coercenda petulantia ingenia salubriter decrevit,
a quibusdam hominibus prave exponuntur, Nos idem decretum
renovantes hanc illius mentem esse declaramus, ut in rebus fidei
et morum ad aedificationem doctrinae christianae pertinentium is
pro vero sensu sacrae Scripturae habendus sit, quem tenuit ac
tenet sancta mater Ecclesia, cujus est judicare de vero sensu et
interpretatione Scripturarum sanctarum; atque ideo nemini licere
contra hunc sensum aut etiam contra unanimem consensum Patrum
ipsam Scripturam sacram interpretari. |
الفصل 3: الإيمان
(3008: ماهية الإيمان. -3012:
ضرورة الإيمان. -3013...: أعوان
الإيمان من الخارج ومن الداخل).
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
|
3008- بما أن
الإنسان هو كليّاً في يد اللّه بكونه خالقه وربه، وأن العقل المخلوق
يخضع كليّاً للحقيقة غير المخلوقة، فعلينا أن نقدم بالإيمان للّه الذي
يتجلّى ملء خضوع عقلنا وإرادتنا (ق1). وهذا الإيمان الذي هو بداية خلاص
الإنسان (ر1532)، تعترف به الكنيسة الكاثوليكيّة فضيلة فائقة الطبيعة،
بها نعتقد، بعون سابق من اللّه ومؤازرة النعمة، صحة الأمور التي أوحى
لنا بها، لا لسبب صحتها بذاتها المدركة بنور العقل الطبيعي، وإنما بسبب
سلطة اللّه نفسه الذي يوحي، والذي لا يمكن أن يُخدِع أو يخدعنا (ر2778؛
ق2). لأن الإيمان، كما يشهد الرسول هو قوام المرجوات وبرهان غير
المرئيات" (عب 11 : 1). |
3008 1789 Cum homo a
Deo tanquam creatore et Domino suo totus dependeat et ratio
creata increatae Veritati penitus subiecta sit, plenum revelanti
Deo intellectus et voluntatis obsequium fide praestare tenemur
(can. 1). Hanc vero fidem, quae ,humanae salutis initium est'
(cf. D.801), Ecclesia catholica profitetur, virtutem esse
supernaturalem, qua, Dei aspirante et adiuvante gratia, ab eo
revelata vera esse credimus, non propter intrinsecam rerum
veritatem naturali rationis lumine perspectam, sed propter
auctoritatem ipsius Dei revelantis, qui nec falli nec fallere
potest (can.2). " Est enim fides, testante Apostolo, sperandarum
substantia rerum, argumentum non apparentium " (Heb 11,l). |
|
3009- ومع ذلك، فلكي يكون الإيمان
على مقتضى العقل (رو2 : 1) أراد اللّه أن تصحب إعانات الروح القدس من
الداخل براهين من الخارج على وحيه، أي وقائع إلهيّة، وخصوصاً المعجزات
والنبوءات، التي تظهر على وجه مؤثر قدرة اللّه الكاملة وعلمه
اللامتناهي، وتكون هكذا دلالات أكيدة على الوحي الإلهيّ تتواءم وجميع
العقول (ق3 ، 4). كذلك صنع موسى والأنبياء، وخصوصاً المسيح ربنا،
معجزات كثيرة باهرة وتنبأوا. ونقرأ عن الرسل: "أنهم خرجوا وكرزوا في كل
مكان، والرب يؤازرهم ويؤيد الكلمة بالآيات التي تصحبها" (مر 16 : 20)
وكتب أيضاً: "تأكد لنا بوجه أقوى كلام الأنبياء الذي تحسنون (الصنع)
إذا تمسكتم به كما بمصباح يضيء في مكان مظلم" (2بط 1 : 19). |
3009 1790 Ut
nihilominus fidei nostrae obsequium rationi consentaneum (cf.
Rom 12,1) esset, voluit Deus cum internis Spiritus Sancti
auxiliis externa iungi revelationis suae argumenta, facta
scilicet divina, atque imprimis miracula et prophetias, quae cum
Dei omnipotentiam et infinitam scientiam luculenter
commonstrent, divinae revelationis signa sunt certissima et
omnium intelligentiae accommodata (can.3et4). Quare tum Moyses
et Prophetae, tum ipse maxime Christus Dominus multa et
manifestissima miracula et prophetias ediderunt; et de Apostolis
legimus: " Illi autem profecti praedicaverunt ubique Domino
cooperante et sermonem confirmlante sequentibus signis " (Mc
16,20). Et rursum scriptum est: " Habemus firmiorem propheticum
sermonem, cui benefacitis attendentes quasi lucernae lucenti in
caliginoso loco " (2 Petr l, l9). |
|
3010- وعلى
كون قبول الإيمان ليس حركة عمياء من العقل، إلاّ أنه ليس من إنسان
يستطيع الخضوع للكرازة الإنجيلية بالوجه المطلوب للخلاص "دون إنارة
ووحي من الروح القدس الذي يمنح الجميع ختمه عندما يخضعون للحقيقة
ويؤمنون بها" (مجمع أورانج الثاني:377). لذلك فالإيمان بحد ذاته، وإن
لم يفعل بالمحبّة، هو عطية من اللّه. وفعل الإيمان عمل خلاصيّ، به يقدم
الإنسان للربّ نفسه طاعته الحرة بالقبول والتعاون مع نعمته التي يستطيع
مقاومتها (ر1525...؛ ق5). |
3010 1791 Licet autem
fidei assensus nequaquam sit motus animi caecus: nemo tamen "
evangelicae praedicationi consentire " potest, sicut oportet ad
salutem consequendam, " absque illuminatione et inspiratione
Spiritus Sancti, qui dat omnibus suavitatem in consentiendo et
credendo veritati " (Conc. Araus., v. D. 178 sqq). Quare fides
ipsa in se, etiamsi per caritatem non operatur, (cf.Gal 5,6),
donum Dei est, et actus eius est opus ad salutem pertinens, quo
homo liberam praestat ipsi Deo oboedientiam gratiae eius, cui
resistere posset, consentiendo et cooperando (cf. D. 797 sq;
can. 5). |
|
3011-
بالإضافة إلى ذلك يجب الإيمان، بإيمان إلهيّ وكاثوليكي، بكل ما يحويه
كلام اللّه، المكتوب والمنقول بالتقليد، والذي تعرضه الكنيسة بحكم علني
أو بسلطانها التعليميّ العادي والشامل. |
3011 1792 Porro fide
divina et catholica ea omnia credenda sunt, quae in verbo Dei
scripto vel tradito continentur et ab Ecclesia sive solemni
judicio sive ordinario et universali magisterio tamquam
divinitus revelata credenda proponuntur. |
|
3012- ولأنه "بدون
إيمان يستحيل إرضاء اللّه" (عب 11 : 6)، وبلوغ المشاركة في حالة أبنائه،
فما من أحد يبرر بدونه، وما من أحد "ما لم يثبت إلى المنتهى" (مت 10 :
20؛ 24 : 13) ينال الحياة الأبدية، ولكن، لكي نستطيع القيام بواجب
اعتناق الإيمان الحقيقي، والاستمرار دوماً فيه، أسس اللّه، بابنه
الوحيد، الكنيسة، ووفر لها أدلة واضحة على تأسيسه، حتّى يتمكّن الجميع
من معرفتها كحارسة ومعلّمة لكلام اللّه الموحى به. |
3012 1793 Quoniam
vero " sine fide . . . impossibile est placere Deo " (Hebr 11,6)
et ad filiorum eius consortium pervenire, ideo nemini unquam
sine illa contigit iustificatio, nec ullus, nisi in ea "
perseveraverit usque in finem " (Mt 10,22; 24,13), vitam
aeternam assequetur. Ut autem officio veram fidem amplectendi in
eaque constanter perseverandi satisfacere possemus, Deus per
Filium suum unigenitum Ecclesiam instituit, suaeque
institutionis manifestis notis instruxit, ut ea tanquam custos
et magistra verbi revelati ab omnibus posset agnosci. |
|
3013- فللكنيسة
الكاثوليكيّة وحدها تعود تلك الأدلة كلها الكثيرة والعجيبة، التي هيأها
اللّه لجعل مصداقية الإيمان المسيحي واضحة، وما هو أكثر من ذلك أن
الكنيسة بانتشارها العجيب، وقداستها السامية، وخصبها الذي لا ينقص بكل
خير، وبسبب وحدتها الكاثوليكيّة وثباتها الذي لا يقهر، هي بذاتها مدعاة
للإيمان وشهادة لا تنقض لرسالتها الإلهيّة. |
3013 1794 Ad solam
enim catholicam Ecclesiam ea pertinent omnia, quae ad evidentem
fidei christianae credibilitatem tam multa et tam mira divinitus
sunt disposita. Quin etiam Ecclesia per se ipsa, ob suam nempe
admirabilem propagationem, eximiam sanctitatem et inexhaustam in
omnibus bonis foecunditatem, ob catholicam unitatem invictamque
stabilitatem magnum quoddam et perpetuum est motivum
credibilitatis et divinae suae legationis testimonium
irrefragabile. |
|
3014- وينتج
من ذلك أن الكنيسة بذاتها، كراية مرفوعة بين الأمم (أش 11 : 12) تدعو
إليها من لم يؤمنوا بعد،وتزيد في أبنائها اليقين بأن الإيمان الذي
يعترفون به يقوم على أساس متين جداً. وإلى هذه الشهادة ينضاف عون
النعمة العلوية الفعّال. فالربّ الجزيل الرحمة يثير ويعين بنعمته من هم
في الضلال حتّى "يبلغوا إلى معرفة الحقّ" (1تي 2 : 4)، ويثبت بنعمته من
دعاهم من الظلمة إلى نوره العجيب (ر 1بط 2 :9؛ كو 1 : 13) حتّى
يستمرّوا في ذلك النور فلا يهمل إلاّ من أهمل نفسه (ر1537) لذلك فحالة
من اعتنقوا الحقيقة الكاثوليكيّة بفضل عطية الإيمان السماوية، لا تشبه
في شيء حالة من استدلوا بالآراء البشريّة، فاتبعوا ديانة غير حقيقيّة.
فالذين تقبلوا الإيمان بتعليم الكنيسة لا يمكن أبداً أن يكون لهم سبب
حق لتغيير الإيمان أو لوضعه موضع الشكّ (ق6). وبما أن الأمور هكذا "فلنشكر
اللّه الآب الذي أهلنا للشركة في ميراث القديسين في النور" (كو 1 : 12)
ولا نهملن خلاصاً عظيماً كهذا (ر عب2: 3)، ولكن "إذ نحن شاخصون
بأبصارنا إلى مبدئ الإيمان ومكمله" (عب 12 : 2)، فلنتمسك باعتراف
الرجاء على غير انحراف" (عب 10 : 23). |
3014 1794 Quo fit, ut
ipsa veluti signum levatum in nationes (cf. Is 11, 12) et ad se
invitet, qui nondum crediderunt, et filios suos certiores
faciat, firmissimo niti fundamento fidem, quam profitentur. Cui
quidem testimonio efficax subsidium accedit ex superna virtute.
Etenim benignissimus Dominus et errantes gratia sua excitat
atque adiuvat, ut 'ad agnitionem veritatis venire' (I Tim 2, 4)
possint, et eos, quos 'de tenebris transtulit in admirabile
lumen suum' (cf. 1 Petr 2, 9), in hoc eodem lumine ut
perseverent, gratia sua confirmat, non deserens, nisi deseratur
(Cf. DS 1537). Quocirca minime par est condicio eorum, qui per
caeleste fidei donum catholicae veritati adhaeserunt, atque
eorum, qui ducti opinionibus humanis falsam religionem
sectantur; illi enim, qui fidem sub Ecclesiae magisterio
susceperunt, nullam umquam habere possunt iustam causam mutandi
aut in dubium fidem eandem revocandi (can. 6). Quae cum ita
sint, 'gratias agentes Deo Patri, qui dignos nos fecit in partem
sortis sanctorum in lumine' (Col 1, 12), tantam ne negligamus
salutem, sed 'aspicientes in auctorem fidei et consummatorem
Jesum' (Hebr 12, 2) 'teneamus spei nostrae confessionem
indeclinabilem' (Hebr 10, 23) |
الفصل4: الإيمان والعقل
(3015: نظامان للمعرفة. -
3016: نصيب العقل في إعداد الحقيقة
الفائقة الطبيعة. -3017...: لا
تناقض بين الإيمان والعقل. -3019:
العون المتبادل بين الإيمان والعقل. -3020:
معنى التقدم في علم اللاهوت).
|
ترجمة النص
اللاتيني |
النص
اللاتيني |
3015- لقد
تمسكت الكنيسة، وما زالت أيضاً، بأن هناك نظامين للمعرفة، متميزين ليس
فقط بمبدئهما وإنما أيضاً بموضوعهما: بمبدئهما إذ نعرف في الواحد
بالعقل البشريّ، وفي الآخر بالإيمان الإلهيّ. وبموضوعهما إذ تعرض علينا
للإيمان، علاوة على الحقائق البشريّة التي يمكن العقل البشريّ أن
يدركها، أسراراً خفية في اللّه لا تمكن معرفتها إلاّ إذا أوحى بها
اللّه (ق1).
لذلك يعلن الرسول، الذي يشهد إن اللّه قد عرفته الأمم "بمبروءاته" (رو
1 : 20ذ)، عندما يتكلّم على النعمة وعلى الحقيقة اللتين تأتيان من يسوع
المسيح (رو 1 : 17): " أن ما ننطق به إنما هو حكمة اللّه التي في السر،
المكتوبة، التي سبق فحددها قبل الدهور لمجدنا، التي لم يعرفها أحد من
رؤساء الدهر... وقد أعلنه لنا اللّه بروحه،لأن الروح يفحص كل شيء حتّى
أعماق اللّه" (1كو 2 : 7- 8 و10). والابن الوحيد هو نفسه يشكر للآب أنه
أخفى هذه الأشياء عن الحكماء وأصحاب الدهاء وكشفها للأطفال (ر مت 11 :
25). |
3015 1795 Hoc quoque
perpetuus Ecclesiae catholicae consensus tenuit et tenet
duplicem esse ordinem cognitionis non solum principio, sed
obiecto etiam distinctum: principio quidem, quia in altero
naturali ratione, in altero fide divina cognoscimus; obiecto
autem, quia praeter ea, ad quae naturalis ratio pertingere
potest, credenda nobis proponuntur mysteria in Deo abscondita,
quae, nisi revelata divinitus, innotescere non possunt (can. 1).
Quocirca Apostolus, qui a gentibus Deum " per ea, quae facta
sunt " (Rom 1, 20), cognitum esse testatur, disserens tamen de
gratia et veritate, quae " per Jesum Christum facta est " (cf.
Jo 1, 17), pronuntiat: " Loquimur Dei sapientiam in mysterio,
quae abscondita est, quam praedestinavit Deus ante saecula in
gloriam nostram, quam nemo principum huius saeculi cognovit . .
., nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum: Spiritus enim
omnia scrutatur, etiam profunda Dei " (I Cor 2. 7,8,10). Et ipse
Unigenitus confitetur Patri, quia abscondit haec a sapientibus
et prudentibus, et revelavit ea parvulis (cf Mt 11, 25). |
|
3016- إن
العقل عندما يسعى، بعناية وتقوى واعتدال، ينيره الإيمان، يهبه اللّه أن
يدرك الأسرار إدراكاً كثير الثمر، إمّا بالتماثل مع الأشياء التي
يعرفها طبيعياً، وإمّا بالروابط التي تصل الأسرار بعضها ببعض وبغاية
الإنسان الأخيرة. ولكنه لا يستطيع أبداً أن يسبر أغوارها كما يفعل
بالنسبة إلى الحقائق التي هي موضوعه الخاصّ. فالأسرار الإلهيّة
بطبيعتها ذاتها تفوق جداً العقل المخلوق، بحيث تبقى، حتّى عندما ينقلها
الوحي ويتقبّلها الإيمان، مغشاة أيضاً بحجاب الإيمان، وكأنما يكتنفها
بعض الظلام، ما دمنا، في هذه الحياة الزائلة، نسير بعيداً عن الربّ،
لأننا نسلك بالإيمان لا بالعيان (2كو 5 : 6- 7). |
3016
1796
Ac ratio quidem, fide illustrata, cum sedulo pie et sobrie
quaerit, aliquam Deo dante mysteriorum intelligentiam eamque
fructuosissimam assequitur tum ex eorum, quae naturaliter
cognoscit, analogia, tum e mysteriorum ipsorum nexu inter se et
cum fine hominis ultimo; numquam tamen idonea redditur ad ea
perspicienda instar veritatum, quae proprium ipsius obiectum
constituunt, Divina enim mysteria suapte natura intellectum
creatum sic excedunt, ut etiam revelatione tradita et fide
suscepta ipsius tamen fidei velamine contecta et quadam quasi
caligine obvoluta maneant, quamdiu in hac mortali vita "
peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus et non per
speciem " (2 Cor 5, 6s). " . |
|
3017- ولكن،
على كون الإيمان يسمو على العقل، لا يمكن أبداً أن يحصل خلاف بين
الإيمان والعقل، إذ إن الإله هو ذاته الذي يوحي بالأسرار ويكاشف
بالإيمان، وهو الذي ينزل على الروح البشري نور العقل، واللّه لا يستطيع
أن ينكر نفسه، ولا الحق أن يناقض أبداً الحق، وهذا المظهر الباطل
للتناقض يتاتى خصوصاً من أن عقائد الإيمان لم تفهم ولم تعرض بحسب روح
الكنيسة، أو عندما تحسب آراء خاطئة كأنها استنتاجات عقلية. "لذلك نحدد
أن كل مقولة مناقضة لحقيقة الإيمان المستنير هي خاطئة تماماً" (المجمع
اللاترانيّ الخامس:1441). |
3017 1797 Verum etsi
fides sit supra rationem, nulla tamen umquam inter fidem et
rationem vera dissensio esse potest: cum idem Deus, qui mysteria
revelat et fidem infundit, animo humano rationis lumen
indiderit, Deus autem negare se ipsum non possit, nec verum vero
umquam contradicere. Inanis autem huius contradictionis species
inde potissimum oritur, quod vel fidei dogmata ad mentem
Ecclesiae intellecta et exposita non fuerint vel opinionum
commenta pro rationis effatis habeantur.
'Omnem'
igitur 'assertionem veritati illuminatae fidei contrariam omnino
falsam esse definimus' (Cc. Lateran. V: DS 1441). |
|
3018- وعلاوة
على ذلك، إن الكنيسة التي تسلّمت مع مهمة التعليم الرسولية، وصية حفظ
وديعة الإيمان، لها من اللّه الحق وعليها الواجب أن ترذل "العلم"
الكاذب (ر1تي 6 : 20) حتّى لا يخدع أحد بغرور الفلسفة الباطل (ركو 2 :
8؛ ق2).لذلك على المسيحيين المؤمنين جميعهم، ليس فقط أن يمتنعوا عن
الدفاع عن مثل هذه الآراء المعروفة بأنها تناقض عقيدة الإيمان، خصوصاً
إذا كانت الكنيسة قد رذلتها، كأنها نتائج علمية صحيحة، بل بالحري أن
يعدوها تماماً بمثابة أضاليل تتلبس مظهراً خادعاً للحقيقة. |
3018 1798 Porro
Ecclesia, quae una cum apostolico munere docendi mandatum
accepit fidei depositum custodiendi, jus etiam et officium
divinitus habet falsi nominis scientiam (1 Tim 6.20)
proscribendi, ne quis decipiatur per philosophiam et inanem
fallaciam (cf Col 2.8; can.2). Quapropter omnes Christiani
fideles hujusmodi opiniones, quae fidei doctrinae contrariae
esse cognoscuntur, maxime si ab Ecclesia reprobatae fuerint, non
solum prohibentur tamquam legitimas scientiae conclusiones
defendere, sed pro erroribus potius, qui fallacem veritatis
speciem prae se ferant, habere tenentur omnino. |
3019- إن
الإيمان والعقل ليس فقط لا يمكنهم أبداً أن يكونا على خلاف، بل هما
أيضاً على تعاون متبادل (ر2776؛ 2811). فالعقل السوي يبرهن على أسس
الإيمان وينكب في ضوئه على علم الأمور الإلهيّة. أمّا الإيمان فهو يحرر
العقل ويصونه من الأضاليل، ويوفر له الكثير من المعارف.
لذلك ليس وارداً عند الكنيسة أن تقاوم الانكباب على العلوم الإنسانيّة
والفنون الحرة. وهي بالعكس، تساعدها وتعمل على تقدّمها بأساليب شتّى.
وهي لا تجهل ولا تزدري الفوائد التي تعود منها على حياة البشر، بل
تعترف بأنها هي التي تأتي من اللّه، رب العلوم (ر1صموئيل (1ملوك)2 : 3)
تستطيع أن تقود إلى اللّه، بمؤازرة نعمته إذا استعين بها كما يجب.
إنها لا تمنع أن يستعمل كل من العلوم في مجاله مبادئ وطريقة خاصة به.
ولكنها، وهي تعترف بتلك الحرية المشروعة، تبقى حريصة على ألاّ تتقبل
تلك العلوم أضاليل تناقض العقيدة الإلهيّة، أو تتجاوز حدودها فتقتحم
وتبلبل مجال الإيمان. |
3019 1799 Neque solum
fides et ratio inter se dissidere numquam possunt, sed opem
quoque sibi mutuam ferunt, cum recta ratio fidei fundamenta
demonstret eiusque lumine illustrata rerum divinarum scientiam
excolat, fides vero rationem ab erroribus liberet ac tueatur
eamque multiplici cognitione instruat. Quapropter tantum abest,
ut Ecclesia humanarum artium et disciplinarum culturae obsistat,
ut hanc multis modis iuvet atque promoveat. Non enim commoda ab
iis ad hominum vitam dimanantia aut ignorat aut despicit;
fatetur immo, eas, quemadmodum a 'Deo scientiarum Domino' (cf I
Reg 2, 3) profectae sunt, ita, si rite pertractentur, ad Deum
iuvante eius gratia perducere. Nec sane ipsa vetat, ne huiusmodi
disciplinae in suo quaeque ambitu propriis utantur principiis et
propria methodo; sed iustam hanc libertatem agnoscens, id sedulo
cavet, ne divinae doctrinae repugnando errores in se suscipiant,
aut fines proprios transgressae ea, quae sunt fidei, occupent et
perturbent. |
|
3020- وعقيدة
الإيمان التي أوحى بها الربّ لم تعرض كاكتشاف فلسفيّ يتقدّم بالتفكير
البشريّ، ولكن كوديعة إلهيّة وكّلها اللّه إلى عروس المسيح لتحفظها
بأمانة وتقدمها بدون غلط، وبالتالي فمعنى العقائد المقدّسة الذي يجب
حفظه على الدوام هو ما قدمته أمّنا الكنيسة المقدّسة مرّة واحدة، ولا
يجوز أبداً الانحراف عنه بحجة أو باسم لإدراك أكثر تعمقاً (ق3).
"فليزدد وليتقدم باتساع وعمق، بالنسبة إلى كل واحد وإلى الجميع، إلى
الإنسان الفرد كما إلى الكنيسة جمعاء، بحسب الدرجة الخاصّة بكل سن وبكل
عصر، الذهن، والعلوم، والحكمة، ولكن على مستواها فقط، في المعتقد ذاته،
والمعنى ذاته، والفكر ذاته". |
3020 1800 Neque enim
fidei doctrina, quam Deus revelavit, velut philosophicum
inventum proposita est humanis ingeniis perficienda, sed tamquam
divinum depositum Christi Sponsae tradita, fideliter custodienda
et infallibiliter declaranda. Hinc sacrorum quoque dogmatum is
sensus perpetuo est retinendus, quem semel declaravit sancta
mater Ecclesia, nec umquam ab eo sensu altioris intelligentiae
specie et nomine recedendum (can.3). " Crescat igitur... et
multum vehementerque proficiat, tam singulorum quam omnium, tam
unius hominis quam totius Ecclesiae, aetatum ac saeculorum
gradibus, intelligentia, scientia, sapientia: sed in suo
dumtaxat genere, in eodem scilicet dogmate, eodem sensu eademque
sententia ". |
|